تبليغاتX
راهنمایان گردشگری و آثار تاریخی کاشان
راهنمایان گردشگری و آثار تاریخی کاشان
زبانی برای شنیدن !

آيين سنتي ـ مذهبي شهيد‌برداري و كتل دو مراسم ويژه شهر نوش‌آباد در كشور است كه هر ساله همزمان با روز عاشورا توسط مردم عزادار و ولايت‌مدار اين شهر حماسي پر شورتر از سال قبل برگزار شد.
به گزارش خبرگزاري فارس از كاشان اين آئين ظهر امروز با نواختن نقاره و دهل نغمه ماتم به منظور اعلام شهادت حضرت امام حسين(ع) را آغاز شد.
پنج هيئت‌هاي عزاداري هر كدام جداگانه به صورت دسته سينه زني همراه با كتل‌ها و شبيه كشته مرتبط با نام هيئت خود كه پيشاپيش هيئت حركت مي‌كند از حسينيه محله خود حركت كرده و پس از طي كوچه‌ها و خيابان‌هاي مملو از جمعيت بازديد‌كننده ميهمان از اطراف و اكناف خود را به امامزاده شهر رسانده و با اجراي سوگواري و سينه‌زني مراسم كشته‌برداري را برگزار كرده و جايگاه عزاداري را به هيئت بعدي تحويل مي‌دهند.
پيشاپيش اين هيئت‌ها در طول مسير از حسينيه محله تا امامزاده شبيه شهيدي از حضرت امام حسين(ع)، ابالفضل‌العباس، علي اكبر، قاسم، ذوالجناح، طفلان زينب، حجله قاسم، گهواره علي اصغر، علم و بيرق، طوق حمل شده و گروه سقاخواني و تعزيه‌خواني هيئت حسيني كه صحنه بسيار منقلب كننده و متاثر وقايع جانسوز عاشورا را براي عزاداران تداعي مي‌كرد.
در مراسم كشته‌برداري روز عاشورا كه عزاداري مرسوم و ويژه شهر نوش‌آباد است افرادي از سادات و افراد در خور شان و مقام اين شخصيت در نقش شبيه امام حسين و ياران و فرزندانش انتخاب شدند.
در اين مراسم شبيه پيكر مبارك اباعبدالله(ع) در تابوت به گونه‌اي ميخوابد كه تمام پيكر او بادستاني درهم كرده و انگشتاني خضاب شده پيداست و پيكري بي‌سر و گلويي بريده را نمايش مي‌دهد به طوري‌كه در ذهن هر بيننده شهيد كربلا بسيار دردناك و جانسوز متجسم مي‌شود.
در شبيه پيكر شهيد ابالفضل‌العباس هم يكي از سادات بر روي تختي خوابيده در حالي‌كه تير بر چشمانش خورده و دستانش از بدن جدا شده و به همين منوال ديگر شبيه پيكرها متناسب با نحوه شهادت و وضعيت خاص خود توسط شخصي از سادات به صورت كاملا طبيعي و منحصر به فرد نشان داده مي‌شود.
از آداب شهيدبرداري آنست كه در طراحي، اجراي آن هيچ غيري به جز معتمدان و مشاوران مذهبي هيئت‌ها دخالتي ندارد.
زبان از ديدن اين صحنه‌ها قاصر و قلم از نوشتن تبلور اين برنامه‌ها عاجز است آنچه كه مهم است حالت حزن و اندوه و جاري شدن سيل اشك بر چهره عزاداران است كه با مشاهده اين حقيقت هميشه زنده تاريخ بسيار طبيعي و زيبا به تصوير كشيده مي‌شود.
مراسم كتل بر اساس نذر خانواده‌هاي نوش‌آبادي، به قصد ادب به آستان اهل بيت (ع)، و بيمه‌كردن فرزندان خردسال خود با آداب خاصي برگزار مي‌شود.
در آيين كتل طفل شش ماهه‌اي به نماد حضرت علي‌اصغر(ع) بر اساس نذر مادر كودك كه نذر كرده سفيدپوش يا سياه پوش باشد و بر سرش، سربندي با يكي از اسما مقدس ائمه مي‌بندند و با گونه‌هاي قرمز بر روي دست فردي سوار بر اسب به نماد امام حسين‌(ع) قرار گرفته در حالي‌كه در كنار هر كتل مرشدي با قرائت اشعاري در مصائب امام(ع) حركت مي‌كند.
بر روي اسب كتل قاليچه‌اي انداخته شده و بر قسمت جلوي زين اسب، دو كارد به صورت ضربدري مي‌بندند و براي حفاظت كودك، تيغه آنرا با پارچه مي‌پوشانند و بر سر آن ميوه‌هاي سيب و پرتقال يا انار قرار مي‌دهند. بر پيشاني اسب دو آيينه مي‌بندند و بر قسمت‌هايي از بدن اسب، كه پوشيده نيست، پارچه‌هاي سبز سفيد يا سياه مي‌بندند.
در دو طرف اسب كتل، سه نوجوان كه لباس مخملين پوشيده‌اند و چوب در دست دارند به نام شاطر، حركت كرده و يك نفر نيز سوار بر اسب ، با يك دست كودك را در بغل گرفته و با دست ديگر چتري بر سر او نگه مي‌دارد. پدر كودك نيز به همراه كتل، تنگي از شربت در دست گرفته و از مردم پذيرايي مي‌كند.
مردم نوش‌آباد، كودك خردسال خود را كتل مي‌كنند تا بگويند، اي كاش در كربلا بوديم و كودكان را احترام مي‌كرديم و كودكان خود را فداي علي اصغر امام حسن مي‌كرديم.
كتل كردن كودكان درخانواده‌هاي نوش‌آبادي قبل از تولد نوزاد و يا براي گرفتن حاجت و سلامتي كودكانشان نذر كرده مي‌شود.
شهر نوش آباد از توابع آران بيدگل يكي از مناطقي است كه از قديم‌الايام برگزار‌كننده آيين‌هاي سنتي مذهبي ويژه و منحصر به فردي همچون مراسم كشته‌برداري، خيمه‌برداري، خيمه‌سوزي، كتل و تعزيه‌خواني مي‌باشد كه سابقه اجراي آن بيش از نيم قرن است.

منبع: خبرگزاری فارس

لينك ثابت | نويسنده: سيد امیر حسین | موضوع | تاريخ |

برگزاري مراسم عزاداري ماه محرم در كاشان به عنوان يكي از كهن‌ترين پايگاه‌هاي پذيرش تشيع در ايران علاوه بر اشتراكاتي كه با ساير شهرها دارد از ويژگي‌ها و آداب و رسوم خاصي برخوردار است.
به گزارش خبرگزاري فارس از كاشان، مردم اين شهرستان قبل از آغاز محرم با برپايي مجالس فوق‌العاده به صورت هفتگي به استقبال ماه محرم مي‌روند كه گواه بر اين آمادگي نصب پرچم‌هاي مشكي، سبز، قرمز توسط تكايا و هيئت‌هاي مختلف از نيمه دوم ذي‌الحجه است كه پس از پايان ماه صفر اين پرچم‌ها جمع‌آوري مي‌شود.
مجالس عزاداري در كاشان از شب نخست محرم شروع و تا اواخر ماه صفر ادامه دارد كه اوج برپايي اين مجالس از شب نخست تا شب شانزدهم محرم است كه به شب شش امام حسين (ع) معروف است كه يكي از رسوم ديرينه در اين شهر اين است كه هر شب از ماه محرم به نام هيئت خاصي است و در واقع آن هيئت سعي دارد اوج توان خود را در عزاداري در آن شب به نمايش بگذارد و اكثر مردم در آن هيئت حضور مي‌يابند.
به عنوان نمونه شب چهارم و دهم براي هيئت علي ‌اصغر (ع) شب پنجم و نهم محرم متعلق به هيئت ابوالفضل (ع) و شب ششم به نام هيئت علي ‌اكبر (ع) است و در واقع آن هيئت تمام تلاش و هم و غم خود را در طول سال براي عزاداري باشكوه در آن شب به‌كار مي‌گيرد.
يكي ديگر از رسوم عزاداري در كاشان حركت هيئت‌هاي مختلف از مركز هيئت تا بازار و برپايي مراسم عزاداري در اين مكان است كه ورود دسته‌ها به بازار از سمت دروازه دولت و بازار مسگرها و سمت پا نخل و بازار گذرنو است كه پس از طي كردن بازار و بازارچه‌ها در تيمچه امين‌الدوله مراسم ختم مي‌شود.
به منظور ايجاد نظم با وجود بيش از 500 هيئت در كاشان كه به نام يكي از ائمه (ع) ناميده‌ شده‌اند هر هيئتي در ساعت و روز خاصي مي‌تواند به بازار برود و تقريبا تمام دسته‌هاي عزاداري در يكي از روزهاي دهه نخست ماه محرم با تشريفات و برنامه‌ريزي قبلي به بازار شهر رفته به عزاداري مي‌پردازند.
از نكات حائز اهميت براي هيئت‌هاي كاشان است كه دسته هيئت با شكوه و ابهت به بازار برود بنابراين رفتن دسته عزاداري هر هيئتي به بازار با همياري و كمك چند دسته همجوار كه حالت رقابتي بين آنها نباشد صورت مي‌پذيرد.
معمولا رسم بر اين است كه هر هيئت در شب قبل از روز بازار خود با برپايي مراسم عزاداري از تعدادي از هيئت‌ها دعوت مي‌كند تا در اين محفل و مراسم روز بازار شركت كنند و بر مراسمشان رونق بخشند و آن هيئت‌ها نيز در قالب دسته‌هايي به كمك هيئت كمك‌خواه رفته و همنوا و هماهنگ مي‌شوند و در پايان مراسم شب و نيز مراسم عزاداري روز بازار با شام و ناهار از عزاداران پذيرايي مي‌شوند.
گروهي از دسته‌هاي عزادار نمادها و نشانه‌هايي را در اختيار داشتند كه اغلب به آن شناخته مي‌شوند علم، كتل، توغ، جريده يا جريته، شش گوشه، نهر علقمه، شط فرات و نخل از جمله نمادهايي هستند كه در پيشاپيش هيئت‌هاي عزادار حركت مي‌كنند.
نخستين دسته عزاداري كه به بازار مي‌رود، دسته‌اي است به نام چاووش عزا كه در آخرين روز ذي‌الحجه يعني يك روز قبل از شروع ماه محرم به بازار شهر مي‌آيد و مردم را از فرا رسيدن ماه محرم مطلع كرده و نيز كسبه‌ها و بازار را براي استقبال از هيئت‌ها و دسته‌هاي عزادار آماده مي‌كنند كه اين دسته عزا مربوط به محله پشت‌مشهد كاشان است كه از سمت بازار مسگرها وارد شده در تيمچه امين الدوله مراسم خود را ختم مي‌كنند.
سقاها گروه ديگري از عزاداران هستند اين گروه كه در قالب چهار دسته هستند در طول دهه نخست ماه محرم با بستن لنگي به كمر و انداختن مشك سقايي به دوش و جام‌هاي فلزي به دست در بازار شهر بين عزاداران ظاهر مي‌شوند و به سقايي مي‌پردازند.
تشرف به مسلك سقايي در سنين نوجواني بر اساس نيت پدر و مادر مبني بر اين كه فرزندشان هميشه سالم و تندرست بماند طي مراسمي به تشريفات خاص انجام مي‌گرفته است كه معمولا كودك در هفت يا هشت سالگي در مجلسي توسط بابا و سرپرست هيئت سقايان لباس سقايي به او پوشانده مي‌شده و اين حين، قصيده‌اي ويژه مي‌خواند.
لباس و وصله‌هاي سقايي شامل كلاه ترمه به نشانه تاج افتخار خدمتگزاري امام حسين (ع)، شير و قلاب به نشانه كمربند سقايي، كشكول به‌ نشانه مشك آب سقايي، لنگ به جاي نطع سقايي، رشته‌اي قرمز به نشانه رشته غم و ماتم امام حسين ‌(ع) است كه به كمر كودك مي‌بندند.
پس از پوشاندن لباس، مراسم با دعا و فاتحه‌خواني و پاشيدن گلاب و دادن شيريني پايان مي‌پذيرد و آن كودك از آن روز تا آخر عمر به طور رسمي سقا محسوب شده و عضو هيئت سقايان كاشان به شمار مي‌رود.
از ديگر آداب و سنن ماه محرم در كاشان، برداشتن علم و علمات، كتل و بيرق، شامل عزاداري در بازار، نخل‌برداري، شمع زني و چهل منبر، جريده است.
نخل‌برداري كه نماد و نشانه تشييع جنازه حضرت سيد الشهدا (ع) در روز عاشورا است، در بيشتر شهرهاي ايران، همچنين كاشان انجام مي‌شود كه البته نحوه پوشاندن نخل در اين شهرستان ساده و بدون تشريفات است.
در كاشان پنج نخل شامل نخل سرپره، نخل در فين، نخل در باغ، نخل كلهر و نخل باباشرف وجود دارد كه در مراسمي پرشكوه و پرشور و همراه با اعتقادي عميق برداشته مي‌شود.
كشتن قرباني كردن متعدد گوسفند توسط صاحبان نذر در طول مسير حركت در جلو نخل، دود اسپند توسط صاحبان منازل در مسير راه نخل، دويدن پابرهنه زن و مرد و پير و جوان به دنبال نذر و فريادهاي پرسوز يا حسين و عبور به سختي جمعيت كثير از كوچه‌ها و گذرهاي تنگ قديمي شهر جلوه‌هايي از عشق و ارادت مردم اين خطه به اهل‌بيت ‌(ع) به ويژه امام حسين ‌(ع) خلق مي‌كند كه مرواريدهاي اشك در صدف چشمان هر بيننده تحسين‌كننده آنست.
همچنين ساعاتي به غروب روز تاسوعا، مراسم شمع‌زني با روشن كردن 72 شمع به تعداد ياران امام(ع) در چهل مسجد و زيارتگاه به ياد چهل منزل اسراي كربلا توسط بسياري از نذرداران و علاقه‌مندان به ويژه بانوان برگزار مي‌شود.
علم جريده نيز شبيه به نيزه بوده و داراي يك يا دو تسمه آهنين هلالي شكل، دو پنجه فولادين، دو عدد شير، كشكول مسي، رشته‌هاي مرواريد، جاشمعي و چند تكه پارچه قيمتي است.
جريده در واقع‌ نمادي از ويژگي‌هاي علمدار كربلاست، كشكول به نشانه سقايي حضرت، هلال تشبيه رخسار او به ماه، آينه صداقت و يكرنگي حضرت ابوالفضل (ع) و رشته‌هاي مرواريد نشانه رشته الفت و وفاداري ايشان به حضرت سيد الشهدا (ع)، است و علم نشانه علمداري و سپهداري، پنجه‌هاي فلزي نشاني از دستهاي بريده قمر بني‌ هاشم (ع) است به اعتقاد مردم كاشان دادن آب از اين كشكول به بيماران شفابخش است.
از ديگر سنت‌هاي كاشان پختن و توزيع ناني در روز تاسوعا به نام نان عباسعلي است كه در قديم در خانه‌ها پخت مي‌شده و امروزه توسط نانوايي‌هايي خاص پخت مي‌شود و مشتري فراوان دارد.
از ديگر سنت‌هاي كاشاني‌ها در روز عاشورا آن است كه در گذشته كه در منازل دام نگهداري مي‌شد هر دامداري براي بركت و يا اداي نذر شير دام خود را در صبح روز عاشورا به ياد شش ماه سيدالشهدا (ع) به هيئت‌هايي كه مزين به نام علي‌اصغر بودند مي‌دادند و امروزه همچنان اين سنت وجود دارد مردم با خريداري شير و اهداي آن نذر خود را دا مي‌كنند.
دادن غذاهاي نذري در كاشان رواج بسيار دارد به گونه‌اي كه در طول ماه محرم در تمام محلات كاشان انجام مي‌شود و منحصر به دو روز عاشورا و تاسوعا نيست كه از ميان اين غذاهاي نذري در ماه محرم گوشت لوبياي آن بسيار شهرت دارد كه بسيار خوشمزه طبخ شده و خواهان بسياري دارد.
مردم كاشان به دليل صبغه مذهبي و سابقه شكل‌گيري تشيع در اين ديار كه بر اساس اسناد موجود به اواخر قرن اول هجري برمي‌گردد عشق و ارادتي خاص و مثال‌زدني به اهل بيت (ع) دارند و در برگزاري مراسم محرم و صفر بسيار مقيد هستند به‌گونه‌اي كه گرماي طاقت‌فرساي تابستان و سوز سرماي جانسوز زمستان كوير ذره‌اي در برگزاري مراسمشان تاثير نمي‌گذارد.
تعدد هيئت‌هاي مذهبي از ويژگي‌هاي كاشان است به گونه‌اي كه در يك محله چند تكيه يا حسينيه وجود دارد و نسبت به اين امر حساسيت خاصي دارند كه در حال حاضر بيش از 500 هيئت رسمي و غيررسمي در كاشان فعاليت دارد و هر كدام از اين هيئت‌ها داراي تشكيلات هيئت امنا يا هيئت رئيسه، رئيس، ناظم، ميان‌دار صندوق‌دار، برقي، تاسيساتي، چاي‌ريز، چاي‌بده، آشپز، سفره‌بده، و ديگر است كه اينگونه وظايف افراد مشخص است.

منبع:
خبرگزاری فارس

لينك ثابت | نويسنده: سيد امیر حسین | موضوع | تاريخ |

طي مراسمي نمايشگاه از غدير تا ظهور در 30 غرفه با نمايش 30 واقعه تاريخي عاشورا و مصائب ائمه ‌اطهار در مساحت يك هزار و 600 مترمربع در مجموعه فرهنگي خيمه‌گاه حسيني نوش‌آباد گشايش يافت.
به گزارش خبرگزاري فارس از كاشان، مسئول برگزاري نمايشگاه از غدير تا ظهور پنج‌شنبه ‌شب در اين مراسم با اشاره به ششمين سال متوالي برگزاري اين نمايشگاه گفت: ارائه و طراحي نمونك‌هاي وقايع تاريخي و حماسي نمايشگاه اعم از مكان‌ها، مجسمه‌ها و ماكت‌ها توسط يك تيم 100 نفره از جوانان عاشق اهل‌بيت عصمت و طهارت به ويژه اباعبدالله (ع) همراه با راهنمايي و كارشناسي مشاور مذهبي هيئت حسيني نوش‌آباد صورت مي‌گيرد.
سيد محسن هاشم هدف از برگزاري اين نمايشگاه را تجسم ملموس و محسوس سوگ عظيم شهادت حضرت امام حسين (ع) و اسارت اهل بيت ذكر كرد و افزود: بازگويي تمامي مظلوميت و حقانيت اباعبدالله ‌(ع) در مقابل همه دنياي ظلم و كفر و باطل سپاه يزيد، تجلي و تبلور تمام ارزش‌ها در برابر ضدارزش‌ها و بيان فضايل اهل بيت از ديگر اهداف برگزاري اين نمايشگاه است.
به گفته وي نهادينه كردن فرهنگ عاشورايي و حماسه حسيني همچون فداكاري و ايثار، شهادت‌طلبي، صبر و رضايت در راه خدا، آزادمردي و آزاد زيستن، مبارزه با ظلم و بطلان كفر و نپذيرفتن زندگي همراه با ننگ و ذلت در هر دوره و عصر از موضوعات برگزاري نمايشگاه از غدير تا ظهور است.
هاشم بازسازي نخستين غرفه واقعه غديرخم و ماجراي شوراي سقيفه در اين نمايشگاه را به منظور شناسايي پيشينه كوفيان نسبت به جايگاه امامت و ولايت امام حسين (ع) دانست و تصريح كرد: بازگويي قتل حضرت اباعبدالله (ع) با وجود اين سابقه آشنايي با خاندان و اهل بيت پيامبر و بيعت با وصي پيامبر عظمت قبح كار كوفيان و لشكر يزيد را به روشني و گويا براي بازديد‌كنندگان به تصوير مي‌كشد.
مسئول برگزاري نمايشگاه از غدير تا ظهور با اشاره به ساخت مكان و غرفه‌هاي اين نمايشگاه به صورت دائمي و ثابت در مجموعه فرهنگي خيمه‌گاه حسيني نوش‌آباد خاطرنشان كرد: در طول يك سال گذشته تمام افراد مسول برپايي اين نمايشگاه به صورت مداوم و مستمر خود را وقف ساخت و برگزاري آن كردند تا شايد بتوانند گوشه‌اي از وقايع جانسوز و اندوهبار عاشورا و مصائب اهل بيت‌(ع) را براي بازديدكنندگان به ويژه جوانان و نوجوانان به تصوير بكشند.
هاشم يادآور شد: براي ساخت غرفه‌هاي نمايشگاه بيش از 200 تن آجر وحدود 100 نمونك ساخته شده از سنگ، چوب، گچ و آهن در اشكال اشقيا و اشيا در بازگويي حوادث تاريخي و وقايع روز عاشورا استفاده شده است.
وي تامين تمام هزينه‌هاي اين نمايشگاه را از محل كمك‌هاي مردمي خاصه بانيان خير و علاقه‌مند به احياي فرهنگ عاشورا و پيام كربلا دانست و گفت: خدمات فني و تاسيساتي راه‌اندازي غرفه‌هاي نمايشگاه نيز با حمايت و مشاركت ادارات آب، برق، گاز نوش‌آباد و همكاري ادارات ميراث فرهنگي، راهداري و سازمان تبليغات اسلامي شهرستان آران و بيدگل انجام شده است.
مسئول مراسم خيمه‌برداري روز 11محرم در نوش‌آباد با اشاره به رعايت نكات ايمني و تجهيز نمايشگاه به سيستم اطفاي حريق يادآور شد: در راستاي رعايت مسائل ايمني و ارائه خدمات بهداشتي ـ درماني خيل عظيم عزاداران حسيني كه طي روزهاي هشتم تا 11محرم براي شركت در مراسم عزاداري و سنتي مجموعه فرهنگي ـ مذهبي خيمه‌گاه حسيني مراجعه مي‌كنند دو ايستگاه موقت امدادي و آتش‌نشاني هم در اين مكان آماده خدمات‌رساني خواهند بود.
وي از برگزاري مراسم خيمه‌برداري در عصر روز هشتم محرم، تعزيه‌خواني در صبح روز عاشورا، خيمه‌سوزي، مراسم سنتي خيل عرب و كشته‌برداري هيئت حسيني در عصر روز يازدهم محرم در مجموعه فرهنگي خيمه‌گاه حسيني خبر داد و افزود: علاقمندان مي‌توانند براي بازديد از اين مراسم سنتي مذهبي نوش‌آباد از صبح تاسوعا تا عصر روز دوازدهم شركت كنند.
نمايشگاه از غدير تا ظهور به همت هيئت حسيني و همكاري شهرداري و شوراي شهر نوش‌آباد با حضور امام جمعه، فرماندار، بخشدار و ديگر مسئولان شهرستان آران و بيدگل و شهر نوش‌آباد گشايبش يافت و تا پايان ماه صفر همه روزه از صبح تا ساعت 12 شب در مجموعه فرهنگي ـ مذهبي خيمه‌‌گاه حسيني جنب آستان امامزاده محمدبن‌زيدبن‌علي‌‌بن ‌ابيطالب (ع) شهر نوش‌آباد پذيراي علاقمندان است.

منبع :
خبرگزاری فارس

لينك ثابت | نويسنده: سيد امیر حسین | موضوع | تاريخ |

محتشم کاشانی شاعر ایرانی در آغاز سده دهم هجری و هم دوره با پادشاهی شاه طهماسب یکم صفوی است.
مقبره محتشم کاشانی
زندگینامه
کمال‌الدین علی محتشم کاشانی دارای لقب شمس الشعرای کاشانی شاعر ایرانی در آغاز سده ده هجری و هم دوره با پادشاهی شاه طهماسب صفوی در کاشان زاده شد، بیشتر دوران‌زندگی‌ خود را در این‌ شهر گذراند و در همین شهر هم در ربیع الاول سال ۹۹۶هجری درگذشت و محل‌ دفن‌ او بعد‌ها مورداحترام‌ مردم‌ قرار گرفت‌.نام پدرش خواجه میراحمد بود. کمال‌ الدین‌ در نوجوانی‌ به‌ مطالعه‌ علوم‌ دینی‌ و ادبی‌معمول‌ زمان‌ خود پرداخت‌ و اشعار شعرای‌ قدیمی‌ ایران‌ را به‌ دقت‌ مورد بررسی‌ قرارداد. شعر‌های او درباره رنج و درد امامان شیعه است و بیشتر جنبه ایدئولوژیک برای پادشاهی صفویان را داشت.

نام آورترین شاعر مدیحه‌سرا
مطلع « باز این چه شورش است ...» که از محتشم کاشانی نراقی است در میان هواداران شیعه جایگاه ویژه‌ای دارد.
شاعران بسیاری پس از محتشم تا کنون از ترکیب بند یادشده در شعرها و نوحه‌هایشان سود برده‌اند.
او فنون شاعری را از صدقی استرآبادی ( ساکن کاشان) فرا گرفت و خود شاگردانی مانند تقی‌الدین محمد حسینی صاحب « خلاصه‌ الشعار» ، صرفی ساوجی ، وحشتی جوشقانی و حسرتی کاشانی را پرورش داد.
وی با سرودن دوازده بند در مرثیه کشتگان کربلا که بند اول ترکیب بند وی با بیت « باز این چه شورش است که در خلق عالم است؟ / باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است ؟» آغاز می‌شود، مقام والایی در مرثیه سرایی کسب کرد.
وی‌ در جوانی‌ به‌ دربار شاه‌ طهماسب‌ صفوی‌ راه‌ یافت‌ و به‌ مناسبت‌ قصیده‌ و غزلهای‌ زیبایش‌ مورد لطف‌ شاه‌ قرار گرفت‌; محتشم‌ پس‌ از مدتی‌ در زمره‌ شعرای‌ معروف‌ عصرخود جای‌ گرفت‌ ولی‌ نظر به‌ معتقدات‌ دینی‌ خود و احساسات‌ شیعی‌ دربار شاهان‌ صفوی‌ که‌ در صدد تقویت‌ این‌ مذهب‌ (در مقابل‌ مذاهب‌ اهل‌ سنت‌) بودند به‌ سرایش‌ اشعارمذهبی‌ و مصائب‌ اهل‌ بیت‌ که‌ در نوع‌ خود تازه‌ و بی‌ بدیل‌ بود پرداخت‌. محتشم‌ پس‌ از چندی‌ به‌ یکی‌ از بزرگ‌ترین‌ شعرای‌ ایران‌ در سبک‌ اشعار مذهبی‌ و مصائب‌ ائمه‌ اطهارشیعه‌ بدل‌ گشت‌ و اشعارش‌ در سرتاسر ایران‌ معروفیت‌ خاصی‌ یافت‌، بطوری‌ که‌ می‌ توان‌ وی‌ را معروف‌ترین‌ شاعر مرثیه‌ گوی‌ ایران‌ دانست‌ که‌ برای‌ اولین‌ بار سبک‌ جدیدی‌ درسرودن‌ اشعار مذهبی‌ به‌ وجود آورد. اولین‌ اشعار مذهبی‌ محتشم‌ در سوگ‌ غم‌ مرگ‌ برادرش‌ بود که‌ ابیات‌ زیبائی‌ در غم‌ هجر او سرود و پس‌ از آن‌ به‌ سرایش‌ مرثیه‌هایی‌ در واقعه‌ جانسوز کربلا، عاشورای‌ حسینی‌ و مصیبت‌ نامه‌ های‌ مختلف‌ پرداخت‌.

آرامگاه محتشم
محتشم در کاشان درگذشت و آرامگاه وی در این شهر - واقع در محله محتشم - زیارتگاه عموم است.
یکی از اقدامات ارزشمند اخیر مسوولان فرهنگی کاشان درمعرفی این شاعر پر آوازه برگزاری نخستین جایزه ادبی محتشم کاشانی بود.

آثار محتشم
مجموعهٔ‌ آثار این‌ شاعر بزرگ‌ عصر صفوی، پس‌ از مرگ‌ او، توسط یکی‌ ازشاگردانش‌ در شش‌ کتاب‌ جمع‌ شد، که‌ مشتمل‌ بر غزلیات‌ ،قصاید، قطعات‌، رباعیات‌، مثنویات‌، و ترکیب‌بندهای‌ وی می‌باشد.

بند آغازین از ترکیب‌بند ویژه و پرهوادار محتشم:
باز این چه شورش است؟ که در خلق عالم است /  باز این چه نوحه وچه عزا وچه ماتم است؟
باز این چه رستخیز عظيم است؟ کز زمين / بی نفخ صور، خاسته تا عرش اعظم است
اين صبح تیره باز دمید از کجا؟ کزو / کار جهان و خلق جهان جمله درهم است
گویا، طلوع می‌کند از مغرب آفتاب / کآشوب در تمامی ذرات عالم است
گر خوانمش قیامت دنیا، بعید نیست / این رستخیز عام، که نامش محرم است
در بارگاه قدس که جای ملال نیست / سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است
جن و ملک بر آدمیان نوحه می‌کنند / گويا، عزای اشرف اولاد آدم است
خورشید آسمان و زمین، نور مشرقین / پروردهٔ کنار رسول خدا، حسين

نظرها درباره محتشم
دکتر « جابر عناصری» یکی از استادان دانشگاه تهران درباره این شاعر می‌گوید: محتشم کاشانی پدر مرثیه سرایی و جگربند عاشورایی است.
وی می‌افزاید: این شاعر فرهیخته بهترین منظومه نمایشی به یادگار گذاشت و با زبان شعر فرهنگ عاشورا را در بین مردم به ویژه مداحان اهل بیت رواج داد.
عناصری می‌افزاید: شهرت و آوازه بی‌نظیر محتشم کاشانی در ادبیات موجب شد تا شاعران نام‌آوری به پیروی از سبک او اهتمام ورزند، اما تاکنون ادبیات ایران در مرثیه‌سرایی، شاعری همچون محتشم به خود ندیده‌است.
عباس مشفق کاشانی یکی از فرهیختگان علم و ادب نیز بر این عقیده‌است که پاکی، اعتقاد و استواری و محبت محتشم کاشانی به‌اهل بیت علیه‌السلام باعث شد که برخی پادشاهان صفوی از جمله شاه طهماسب به اشعار مذهبی روی آورند.
وی می‌افزاید: ترکیب بند معروف این شاعر پرآوازهٔ مرثیه‌سرای ایران در رثای حسین و کشته‌شدگان کربلا در بین تشیع و به‌ویژه فارسی زبانان زبانزد شد و توجه بسیاری از شاعران را به‌خود جلب کرد.

منبع:
دانشمنامه آزاد ویکی پدیا

نکته : دیوان اشعار محتشم کاشانی
لينك ثابت | نويسنده: سيد امیر حسین | موضوع | تاريخ |

مدير مرکز کاشان شناسي و دانشيار گروه ادبيات فارسي دانشگاه کاشان گفت: نخستين کنگره بين المللي افضل الدين محمد مرقي کاشاني ارديبهشت ماه سال آينده در کاشان برگزار مي شود.
رضا شجري روز چهارشنبه در جمع خبرنگاران افزود: اين کنگره با کمک انجمن هاي حکمت، فلسفه و ادبيات در نيمه دوم ارديبهشت سال 89 با حضور 10 محقق خارجي در دانشگاه کاشان برگزار خواهد شد.
شجري اظهار داشت: علاقه مندان با ارايه آثار خود با موضوع هاي مختلف در حوزه تاريخ و جغرافيا، اوضاع سياسي و فرهنگي قرن 6 و7، تحقيق درمورد شاگردان بابا افضل، زندگينامه تحليلي بابا افضل در نگاه خاورشناسان، سيماي بابا افضل در آثار بزرگان و در حوزه فلسفه و کلام، نقد علمي انديشه هاي حکمي و فلسفي در اين کنگره شرکت مي کنند.
وي، با اشاره به اينکه زمان ارسال چکيده مقالات تا پايان دي ماه و اصل مقالات تا نيمه اسفندماه سال جاري است، افزود: علاقه مندان مي توانند آثار خود را به دبيرخانه مرکز پژوهشي کاشان شناسي دانشگاه کاشان ارسال کنند.
شجري گفت: افضل الدين محمد مرقي کاشاني، معروف به "بابا افضل" از حکما و بزرگترين رباعي سرايان ايراني از حکما و علماي بنام و بزرگ قرن ششم و هفتم هجري بوده است.
وي ادامه داد: اين عارف فرزانه در حوزه هاي مختلف حکمت و فلسفه، اجتماعي و اخلاقيات، عرفان و تصوف و ادبيات آثار گرانسنگي برجاي گذاشته است.
شجري، به نامشخص بودن دوران زندگاني وي اشاره کرد و افزود: از 40 تا 50 سال پيش بزرگاني همچون سعيد نفيسي، مجتبي مينوي و يحيي مهدوي تا حدودي در آثار خود به اين شاعر اشاره کرده اند اما از آن تاريخ به بعد کار جدي روي آثار و انديشه هاي بابا افضل انجام نشده است و ابهامات زيادي درباره زندگي و انديشه هاي او وجود دارد.
وي افزود: برخي محققان خارجي از جمله "ويليام چيتيک"، تحقيق بزرگي درباره افکار بابا افضل انجام داده است که کار او بايد به فارسي ترجمه شود.
به گفته وي، بابا افضل برخلاف خيام که نسبي گرا بوده از منظر يقيني به شعر و ادبيات و مضامين و انديشه هاي حکمي و فلسفي و اجتماعي پرداخته است.
مدير مرکز کاشان شناسي دانشگاه کاشان، بابا افضل را مترجم بسيار قوي و صاحب نظر ذکر کرد و افزود: بايد بيشتر به شخصيت و افکار اين شاعر پرداخته و آثار او احيا شود.
از آثار اين حکيم دانشمند، جامع الحکمه، ينبوع الحيات، عرض نامه، ديوان اشعار، مدارج الکمال و سازو پيرايه شاهان است.
آرامگاه افضل الدين محمد مرقي کاشاني در روستاي مرق شهرستان کاشان قرار دارد.

منبع:
خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)

لينك ثابت | نويسنده: سيد امیر حسین | موضوع | تاريخ |